Świątynie, klasztory i słup

Są miejsca, w których historia splata się z legendami, a monumentalne świątynie sąsiadują z zamkami oraz zachwycającą przyrodą. Wystarczy na chwilę zjechać z Autostrady Wielkopolskiej, by odkryć wyjątkowe, choć często trochę zapomniane zakątki wschodniej Wielkopolski. Bo właśnie tam prowadzi nas tym razem trasa minipodróży, w ramach wakacyjnej akcji „Kierunek: przygoda!”.

Tym razem podróż rozpoczynamy na węźle Słupca, skąd pojedziemy do Lądu nad Wartą. Następnie na węźle Sługocin ponownie wjedziemy na autostradę A2, aby na węźle Modła zjechać do Konina i pojechać dalej w kierunku Lichenia Starego, Kazimierza Biskupiego i Gosławic.

Przystanek pierwszy: opactwo i rzeźba gęsi

Ląd nad Wartą to niewielka miejscowość, która tylko na pierwszy rzut oka jest podobna do innych w okolicy. Malowniczo położona na terenie Nadwarciańskiego Parku Krajobrazowego zaskakuje nie tylko walorami przyrodniczymi, ale i zabytkami. Wśród nich prawdziwą perłą jest zespół dawnego opactwa cysterskiego (obecnie pod opieką salezjanów) – pomnik historii – założony w XII wieku. To monumentalny zabytek klasy zerowej (najwyższej) – barokowa świątynia z kopułą Pompeo Ferrariego oraz klasztor z Salą Opacką i Oratorium św. Jakuba. W oratorium zachowały się unikatowe w skali kraju malowidła gotyckie i najstarszy polski herbarz. Zespół klasztorny otaczają ogrody, które również zostały założone przez cystersów.

Kolejnym zabytkiem, który warto zwiedzić w Lądzie nad Wartą, jest dziewiętnastowieczny dwór położony w pięknym parku nieopodal klasztoru. W dworze mieści się Ośrodek Edukacji Przyrodniczej, a prawie czterohektarowy park jest objęty ochroną konserwatorską, m.in. z uwagi na cenny drzewostan (niektóre drzewa mają ponad 150 lat). Na pobliskiej polanie co roku, na przełomie maja i czerwca, organizowany jest Ogólnopolski Festiwal Kultury Słowiańskiej i Cysterskiej.

Miłośnicy archeologii powinni koniecznie wybrać się na Rydlową Górę, gdzie odkryto gród z IX wieku. W Lądzie nad Wartą znajduje się również marina, a w niej słynna rzeźba gęsi.

Przystanek drugi: najstarszy znak drogowy w Europie Środkowej

Konin, niegdyś jeden z ważniejszych ośrodków na Szlaku Bursztynowym, z pewnością wart jest odkrycia. W układ urokliwych średniowiecznych uliczek starówki „wpisany” został ratusz (zyskując tym samym unikatowy kształt). Warto zobaczyć niepozorną kamienicę Jana Zemełki – lekarza, finansisty i filantropa, który ufundował dwie najstarsze w Polsce katedry medyczne: anatomii i botaniki lekarskiej na Uniwersytecie Krakowskim. Zemełka sponsorował również szpitale w Kaliszu i Koninie oraz ufundował wieżę dzwonniczą przy kościele św. Bartłomieja. Ta świątynia z gotyckim, barokowym i renesansowym wyposażeniem, na przełomie XIX i XX wieku przeszła kapitalny remont. Autorem malowideł i witraży był artysta Eligiusz Niewiadomski, który zapisał się na kartach historii nie z powodu swoich dokonań artystycznych, ale z powodu popełnionego przestępstwa – dokonał zamachu na prezydenta Gabriela Narutowicza.

Jednak najsłynniejszym i najcenniejszym zabytkiem Konina jest znajdujący się nieopodal kościoła św. Bartłomieja… słup. To najstarszy znak drogowy w Europie Środkowej. Informował o tym, że wędrowiec znajduje się dokładnie w połowie drogi między Kaliszem a Kruszwicą. Na znaku, przypominającym nieco kręgiel i mierzącym ponad 2 metry, znajduje się łacińska inskrypcja.

Przystanek trzeci: monumentalna świątynia, niezapomniane widoki

Sanktuarium Matki Bożej Licheńskiej to największa świątynia w Polsce i jedna z największych na świecie. Co roku miejsce to odwiedza mnóstwo pielgrzymów i turystów. Budynek o złocistej barwie imponuje rozmiarami i charakterystyczną kopułą. Tutejsza wieża widokowa (141,5 m – 27 kondygnacji) jest jedną z najwyższych na świecie. Na jej szczycie znajdują się dwa tarasy widokowe, na które można się dostać windą lub schodami, aby podziwiać zachwycającą panoramę okolicy. W dzwonnicy umieszczono natomiast największy w Polsce i trzeci w Europie dzwon „Maryja Bogurodzica”. Ponadto na terenie sanktuarium znajdują się m.in. Golgota oraz dom pielgrzyma.

Przystanek czwarty: Pięciu Braci Męczenników

Kolejnym przystankiem naszej wyprawy będzie Kazimierz Biskupi, którego historia sięga początków państwa polskiego. W 1003 r. zginęło tu pięciu pustelników, a wydarzenie to zapoczątkowało kult Pięciu Braci Męczenników. Miejscami związanymi z tym kultem są kościół św. Marcina (najstarszy w Kazimierzu Biskupim), drewniany kościółek św. Izaaka, zespół klasztorny Misjonarzy Świętej Rodziny oraz znajdujący się w pobliskim Bieniszewie erem kamedułów – położony na wzgórzu klasztor zakonu o jednej z najsurowszych reguł, a jednocześnie jedno z najbardziej malowniczych miejsc w regionie.

Przystanek piąty: zamek, słoń i mamut

Wracamy w kierunku Konina. W jego północnej części, Gosławicach, znajduje się kolejny niesamowity zabytek. To gotycki zamek i kościół z XV w., stanowiące niegdyś elementy obronnej rezydencji biskupa Andrzeja Łaskarza. Obecnie w zamku znajduje się główna siedziba Muzeum Okręgowego w Koninie. Wśród ciekawych zbiorów muzealnych na pierwszy plan wysuwają się wystawy szczątków plejstoceńskich zwierząt, żyjących na terenie ziemi konińskiej, takich jak: mamut włochaty, nosorożec włochaty, żubr pierwotny, tur. Jednak najcenniejszym eksponatem jest niemal kompletny szkielet słonia leśnego, znaleziony pod koniec XX wieku podczas prac odkrywkowych w Kopalni Węgla Brunatnego „Konin”, na terenie odkrywki „Jóźwin”.