Kierunek: przygoda – kraina wiatraków

Miękki, pachnący chleb z chrupiącą, złotą skórką… Dla wielu z nas to smak dzieciństwa. Nie każdy z nas widział, jak robi się chleb, a jeszcze mniej osób, jak powstaje mąka. Tymczasem Wielkopolska to region o wielkiej tradycji młynarskiej, a jej świadectwa do dziś można spotkać, zwiedzając okolicę. Dzisiejsza wyprawa z cyklu „Kierunek: przygoda” to okazja do zobaczenia kilku ciekawych fragmentów krainy wiatraków. Zatem ruszamy na wycieczkę!

Zaplanowana trasa ma długość ponad 180 kilometrów i prowadzi do trzech miejsc, w których wciąż można oglądać zabytkowe wiatraki lub młyny. Jadąc Autostradą Wielkopolską, zjeżdżamy na węźle Poznań Zachód. To właśnie stąd rozpoczynamy dalszą część naszej wyprawy i turystyczną przygodę. Stąd trasy naszej wycieczki prowadzą do Śmigla, Jaracza oraz Koszut. Możecie odwiedzić je podczas jednej wyprawy lub podzielić ją na etapy.

Ciekawostka:  Wielkopolska nazywana była kiedyś krainą wiatraków. Działało ich tu około 12 tysięcy. Do dziś zachowało się około stu, z czego połowa znajduje się na Wielkopolskim Szlaku Wiatracznym.

Przystanek pierwszy: Śmigiel – Serwacy i Pankracy

Serwacy i Pankracy to wiatraki koźlaki, uznawane za perły Wielkopolskiego Szlaku Wiatracznego. Znajdują się w miejscowości Śmigiel, dokąd przewieziono je w 1980 roku z Bronikowa i Kluczewa. W Śmiglu, jak głosi legenda, chciano kiedyś wybudować 100 wiatraków, jednak za każdym razem, gdy przystępowano do budowy setnego, jeden z istniejących 99 przewracał się od wiatru lub płonął. Nawet nazwę miejscowości wiąże się z wiatrakami, a konkretnie ze śmigami, czyli skrzydłami wiatraka.

Koźlak to najstarszy i najprostszy typ wiatraka, który wykorzystywany był w Europie już w średniowieczu. Na ziemiach polskich pojawił się w XIV wieku, między innymi w Wielkopolsce. Nazwa pochodzi od kozła, który jest podstawą konstrukcji wiatraka. Specyfiką koźlaka jest to, że można go obracać wokół pionowej osi i ustawiać względem kierunku wiatru.

Przystanek drugi – osada młyńska

Muzeum Młynarstwa i Wodnych Urządzeń Przemysłu Wiejskiego w Jaraczu obejmuje zabudowania dawnej osady młyńskiej: młyn wodny z przełomu XIX i XX wieku, wiatrak koźlak z końca XVIII wieku, wiatrak turbinowy z połowy XX wieku, stajnię przymłyńską z XIX wieku oraz dom mieszkalny z XIX wieku. W budynku młyna można obejrzeć ekspozycję przemysłowej techniki młynarskiej prezentującą pełny cykl przemiału zboża na mąkę.

fot. materiały promocyjne

Wiatrak koźlak został tu przeniesiony ze wsi Czacz. W muzeum organizowane są pokazy jego pracy (przy wykorzystaniu siły wiatru). W budynku stajni można zaś obejrzeć urządzenia wykorzystywane dawniej w przetwórstwie zbożowym, a w „Domu Młynarza” wystawę prezentującą ponad czterdzieści modeli wiatraków z całej Polski.

Przystanek trzeci – przydrożne wiatraki w Koszutach

Trzy przydrożne wiatraki koźlaki są jedną z wizytówek Koszut. Pochodzą z XVIII wieku i zostały tu przeniesione w latach 70. ubiegłego wieku z Jarosławca, Pałczyna oraz Pięczkowa. Ustawione tuż przy drodze, przyciągają miłośników starych, drewnianych zabytków przetwórstwa zbożowego.

Drugą wizytówką miejscowości jest Dwór w Koszutach, w którym znajduje się siedziba Muzeum Ziemi Średzkiej. We wnętrzach tego późnobarokowego dworu szlacheckiego z XVIII wieku prezentowana jest stała ekspozycja pt. „Mała siedziba ziemiańska w Wielkopolsce na przełomie XIX i XX wieku”. Można tu poczuć ducha prawdziwego ziemiaństwa, przechadzając się po pieczołowicie odrestaurowanych wnętrzach, m.in.: gabinecie pana, sieni, pokoju kredensowym i jadalni, pokoju gościnnym, salonie, pokoju pani, pokoju dziecięcym. Zespół dworsko-parkowy w Koszutach został uznany za Pomnik Historii.